Monumenten en bijzondere gebieden vertellen het verhaal van onze stad. Ze geven Gorinchem karakter en zorgen ervoor dat het verleden zichtbaar en beleefbaar blijft. Daarom beschermen en behouden we deze gebouwen, gebieden en objecten, samen met monumenteigenaren en erfgoedgemeenschappen. Zo zorgen we ervoor dat toekomstige generaties ook kunnen genieten van ons rijke erfgoed.
Gemeentelijke monumenten en beeldbepalende gebouwen
Sommige gebouwen in Gorinchem hebben zoveel historische of architectonische waarde dat ze extra bescherming verdienen. De gemeente heeft daarom 240 panden en objecten aangewezen als gemeentelijk monument of beeldbepalend gebouw. Dit is gedaan op basis van verschillende kenmerken, zoals:
- architectuurhistorische waarde
- cultuurhistorische waarde
- zeldzaamheid
- gaafheid (de staat waarin het gebouw verkeert)
- ensemblewaarde (hoe het monument een relatie aangaat met de omgeving)
- stedenbouwkundige waarde
Wat betekent dit voor eigenaren?
Heeft u een gemeentelijk monument? Dan is het hele gebouw, zowel binnen als buiten, beschermd. Voor verbouwingen of aanpassingen heeft u vaak een vergunning nodig. Beeldbepalende gebouwen hebben minder strenge regels; hierbij gaat het vooral om het behoud van de gevel en de hoofdvorm.
Monumentenwacht abonnement
Bent u eigenaar van een gemeentelijk monument? Dan kunt u een abonnement afsluiten bij de Monumentenwacht. De kosten voor het abonnement betaalt de gemeente. Dit abonnement biedt u een korting op inspecties en advies over het onderhoud van uw monument. Let op: eventuele aanvullende opdrachten aan de Monumentenwacht zijn wel voor uw eigen rekening.
Omgeving monument
Met de komst van de Omgevingswet wordt ook de monumentbiotoop belangrijk. Dit betekent dat de omgeving van een monument het gebouw niet mag beschadigen of ontsieren. In 2025 onderzoekt de gemeente de omgeving van monumenten om de kwaliteit hiervan te borgen. We stellen hiervoor regels en werkingsgebieden op, die worden vastgelegd in het omgevingsplan.
Rijksbescherming
Naast de gemeentelijke monumenten en beeldbepalende gebouwen heeft Gorinchem ook Rijksmonumenten en beschermde gebieden:
- 215 gebouwde Rijksmonumenten en 1 archeologisch Rijksmonument.
- 1 beschermd stadsgezicht: de oude vesting en een deel van het omliggende gebied.
- Gorinchem maakt deel uit van het Hollandse Waterlinies Unesco Werelderfgoed. Dit geldt voor het gebied binnen de Nieuwe Hollandse Waterlinie, bestaande uit een kernzone en een bufferzone.
Van alle monumenten is een beschrijving opgesteld met de reden van aanwijzing, de karakteristiek en de waardering van het pand of object. Deze omschrijvingen zijn gemaakt door een externe bouwhistoricus en/of erfgoedspecialist en vormen de juridische basis voor de aanwijzing als monument.
Digitale kaart
Alle gemeentelijke monumenten en beeldbepalende gebouwen in Gorinchem vindt u in de digitale kaart.
Contact
Heeft u vragen over monumenten in Gorinchem? Neem dan contact op met de gemeente via telefoonnummer 140183 of erfgoed@gorinchem.nl. Samen zorgen we ervoor dat ons erfgoed behouden blijft!